1. Công bố tiêu chuẩn cơ sở là gì?

Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS) là tiêu chuẩn do cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp công bố để áp dụng cho các hoạt động trong phạm vi của cơ quan, tổ chức, đơn vị đó. Việc công bố tiêu chuẩn cơ sở giúp doanh nghiệp xác lập tiêu chuẩn chất lượng nội bộ, tạo căn cứ để kiểm soát chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh và là tài liệu quan trọng khi làm việc với cơ quan quản lý, đối tác hoặc khách hàng.

Theo quy định Luật tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật sửa đổi bổ sung 2025, người đứng đầu tổ chức xây dựng và công bố tiêu chuẩn cơ sở để áp dụng tại doanh nghiệp của mình. Tổ chức công bố tiêu chuẩn cơ sở có trách nhiệm thông báo việc công bố tiêu chuẩn cơ sở thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Nội dung thông báo gồm thông tin về tên, địa chỉ, số điện thoại của tổ chức công bố tiêu chuẩn cơ sở và thông tin về tên, số hiệu, đặc tính cơ bản của tiêu chuẩn cơ sở (Điều 20).

Nguyên tắc khi xây dựng tiêu chuẩn cơ sở gồm:

- Không trái pháp luật: Nội dung TCCS của sản phẩm không được mâu thuẫn với các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) bắt buộc do cơ quan nhà nước ban hành.

- Tính tự nguyện áp dụng: Doanh nghiệp tự công bố và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật, người tiêu dùng về chất lượng sản phẩm công bố, trừ khi bị viện dẫn bắt buộc trong văn bản quy phạm pháp luật.

- Đáp ứng yêu cầu về hình thức: Được công bố dưới dạng văn bản, form chữ rõ ràng, kích thước phù hợp và được công khai áp dụng trong chính phạm vi của doanh nghiệp (tham khảo hướng dẫn tại Thông tư 13/2026/TT-BKHCN hướng dẫn xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn có hiệu lực từ ngày 24/5/2026).

- Nguyên tắc áp dụng TCVN bao gồm:

a) TCVN trở thành bắt buộc áp dụng khi được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật;

b) Ngoài trường hợp quy định tại mục a, cơ quan, tổ chức, cá nhân tự quyết định việc áp dụng trực tiếp TCVN trong quá trình sản xuất kinh doanh, cung cấp dịch vụ, giao dịch mua bán và các hoạt động kinh tế xã hội khác;

c) Việc áp dụng TCVN không được trái với quy định tại văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam, không làm tổn hại tới an ninh, quốc phòng, lợi ích kinh tế xã hội và các lợi ích khác của quốc gia;

d) Việc áp dụng TCVN phải bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, chính sách về bản quyền tiêu chuẩn của các tổ chức giữ bản quyền tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài trong trường hợp TCVN được xây dựng dựa trên cơ sở chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài.

Yêu cầu về hình thức của Tiêu chuẩn cơ sở (theo Thông tư 13/2026)

2. Những sản phẩm nào cần xây dựng tiêu chuẩn cơ sở?

Thông thường, tiêu chuẩn cơ sở được áp dụng đối với: Thực phẩm, Mỹ phẩm, Thiết bị y tế, Thiết bị, vật tư, đồ dùng sinh hoạt, Hóa chất, Bao bì sản phẩm, Nguyên liệu sản xuất, Các sản phẩm chưa có tiêu chuẩn riêng của doanh nghiệp.

Đối với nhiều lĩnh vực, mặc dù pháp luật không bắt buộc phải nộp hồ sơ công bố tiêu chuẩn cơ sở đến cơ quan nhà nước, nhưng doanh nghiệp vẫn cần ban hành TCCS để phục vụ quản lý chất lượng và đáp ứng yêu cầu của khách hàng, đối tác hoặc hồ sơ đấu thầu.

3. Nội dung của một bản tiêu chuẩn cơ sở

Một bản tiêu chuẩn cơ sở thường bao gồm các nội dung sau:

1. Phạm vi áp dụng: Xác định sản phẩm hoặc nhóm sản phẩm được áp dụng.

2. Tài liệu viện dẫn: Liệt kê các tiêu chuẩn, quy chuẩn, văn bản kỹ thuật được sử dụng làm căn cứ xây dựng.

3. Thuật ngữ và định nghĩa: Giải thích các thuật ngữ chuyên môn (nếu cần).

4. Yêu cầu kỹ thuật

Bao gồm:

• Chỉ tiêu cảm quan;

• Chỉ tiêu hóa lý;

• Chỉ tiêu vi sinh;

• Chỉ tiêu an toàn;

• Thành phần;

• Kích thước;

• Khối lượng;

• Quy cách.

Các chỉ tiêu này phải phù hợp với tính chất của từng sản phẩm.

5. Phương pháp thử: Quy định phương pháp kiểm nghiệm tương ứng với từng chỉ tiêu.

6. Bao gói, ghi nhãn

Quy định về:

• Quy cách đóng gói;

• Vật liệu bao bì;

• Nội dung ghi nhãn;

• Điều kiện vận chuyển.

7. Bảo quản: Nêu điều kiện bảo quản nhằm duy trì chất lượng sản phẩm.

Hồ sơ công bố tiêu chuẩn cơ sở gồm những gì?

Một bộ hồ sơ doanh nghiệp thường chuẩn bị gồm:

• Dự thảo tiêu chuẩn cơ sở.

• Quyết định ban hành tiêu chuẩn cơ sở.

• Phiếu kết quả kiểm nghiệm (nếu cần).

• Hồ sơ kỹ thuật sản phẩm.

• Tài liệu chứng minh các chỉ tiêu chất lượng (nếu có).

Tùy từng lĩnh vực, doanh nghiệp có thể bổ sung thêm các tài liệu khác để phục vụ quản lý nội bộ.

4. Trình tự ban hành tiêu chuẩn cơ sở

Thông thường doanh nghiệp thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Xác định sản phẩm cần xây dựng tiêu chuẩn.

Bước 2: Thu thập các quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan.

Bước 3: Xây dựng dự thảo tiêu chuẩn cơ sở.

Bước 4: Kiểm nghiệm các chỉ tiêu cần thiết.

Bước 5: Ban hành Quyết định áp dụng tiêu chuẩn cơ sở. Người đứng đầu cơ sở xem xét và quyết định bằng văn bản công bố TCCS;

Bước 6: Lưu trữ hồ sơ và áp dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Lưu ý rằng hiện nay đa số trường hợp doanh nghiệp tự ban hành và lưu giữ tiêu chuẩn cơ sở, không phải nộp cho cơ quan quản lý nhà nước, trừ khi pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

5. Một số lưu ý quan trọng theo quy định mới

Khi xây dựng tiêu chuẩn cơ sở, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Nội dung tiêu chuẩn không được trái với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN).

• Chỉ tiêu chất lượng phải có cơ sở khoa học và phù hợp với sản phẩm.

• Không được thấp hơn các mức giới hạn an toàn do pháp luật quy định.

• Khi thay đổi thành phần, quy trình sản xuất hoặc đặc tính sản phẩm nên rà soát, sửa đổi tiêu chuẩn cơ sở.

• Lưu trữ đầy đủ hồ sơ để phục vụ thanh tra, kiểm tra và chứng minh chất lượng sản phẩm khi cần thiết.

Lợi ích của việc xây dựng tiêu chuẩn cơ sở

Việc ban hành tiêu chuẩn cơ sở mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp như:

• Chuẩn hóa quy trình sản xuất.

• Kiểm soát chất lượng sản phẩm hiệu quả.

• Tăng uy tín với khách hàng và đối tác.

• Thuận lợi khi thực hiện công bố sản phẩm, đấu thầu hoặc xuất khẩu.

• Hạn chế rủi ro pháp lý liên quan đến chất lượng hàng hóa.

• Là căn cứ giải quyết tranh chấp về chất lượng sản phẩm.

Dịch vụ tư vấn xây dựng tiêu chuẩn cơ sở

Việc xây dựng tiêu chuẩn cơ sở đòi hỏi phải am hiểu quy định pháp luật cũng như các yêu cầu kỹ thuật của từng nhóm sản phẩm. Nếu xây dựng không đúng hoặc thiếu các chỉ tiêu cần thiết, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình kiểm tra chất lượng, công bố sản phẩm hoặc lưu hành hàng hóa.

Đơn vị tư vấn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp:

• Đánh giá sản phẩm và xác định căn cứ pháp lý áp dụng.

• Xây dựng tiêu chuẩn cơ sở phù hợp với từng loại sản phẩm.

• Tư vấn chỉ tiêu kiểm nghiệm.

• Hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật.

• Hỗ trợ rà soát và cập nhật tiêu chuẩn khi có thay đổi của pháp luật.

Tiêu chuẩn cơ sở là tài liệu quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, nâng cao uy tín và đáp ứng các yêu cầu pháp lý trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Mặc dù hiện nay phần lớn trường hợp không phải nộp hồ sơ công bố đến cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp vẫn nên xây dựng và ban hành tiêu chuẩn cơ sở đầy đủ, đúng quy định để tạo nền tảng cho hoạt động quản lý chất lượng và phát triển bền vững.

Nếu bạn đang gặp rắc rối liên quan đến việc xây dựng TIÊU CHUẨN CƠ SỞ SẢN PHẨM,  quý khách hàng hãy liên hệ ngay với chúng tôi. Hệ thống Trung Đông Hưng tự hào là đơn vị tiên phong đem đến cho bạn sự nhanh chóng, tiện lợi và chi phí hợp lý.